Skip to content

devops.md

Latest commit

 

History

History
851 lines (621 loc) · 44.5 KB

devops.md

File metadata and controls

851 lines (621 loc) · 44.5 KB
Raw

📚 DevOps - سوالات متداول مصاحبه

📖 Table of Contents

🔧 Jenkins

Jenkins چیه؟
یک سرور اتوماسیون متن‌باز برای CI/CD که به شما کمک می‌کنه Build، Test و Deploy رو خودکار کنید.
(سطح: جونیور)

تفاوت Pipeline و Freestyle؟
Freestyle: پروژه‌های ساده با مراحل محدود. Pipeline: به‌صورت کد (Jenkinsfile) با قابلیت مراحل شرطی، موازی و مدیریت نسخه.
(سطح: میدلول)

انواع Pipeline؟

  • Declarative: ساده‌تر، ساختار مشخص، مناسب بیشتر موارد.
  • Scripted: انعطاف‌پذیرتر با سینتکس Groovy.
    (سطح: میدلول)

مراحل اصلی یه Jenkinsfile؟
pipeline { agent any stages { stage('Build'){} stage('Test'){} stage('Deploy'){} } }
(سطح: میدلول)

تفاوت Master و Agent در Jenkins؟
Master: مدیریت و زمان‌بندی. Agent: اجرای واقعی Jobها (می‌تونه روی ماشین‌های مختلف باشه).
(سطح: میدلول)

چطور Jenkins رو با Kubernetes یکپارچه کنم؟
با پلاگین Kubernetes، می‌تونید Agentهای ephemeral (موقتی) داخل کلاستر ایجاد کنید که بعد از Job حذف بشن.
(سطح: سینیور)

چطور Secrets رو مدیریت کنم؟
از Credentials داخلی Jenkins یا HashiCorp Vault استفاده کنید و در Pipeline با withCredentials بهش دسترسی داشته باشید.
(سطح: میدلول)

تفاوت Multibranch Pipeline با Pipeline معمولی؟
Multibranch به‌ازای هر شاخه (Branch) در Git، به‌صورت خودکار یه Pipeline مجزا ایجاد می‌کنه و Jenkinsfile اون شاخه رو اجرا می‌کنه.
(سطح: سینیور)

چطور Build رو موازی اجرا کنم؟
با parallel در Declarative Pipeline: parallel { stage('A'){...} stage('B'){...} }
(سطح: سینیور)

چطور Jenkins رو با GitLab یا GitHub ادغام کنم؟
از Webhookها و پلاگین‌های مربوطه استفاده کنید تا به‌ازای هر Push یا PR، Pipeline به‌صورت خودکار اجرا بشه.
(سطح: میدلول)

🦊 GitLab CI

GitLab CI چیه؟
ابزار CI/CD یکپارچه در GitLab که با فایل .gitlab-ci.yml تنظیم میشه و Pipeline رو اجرا می‌کنه.
(سطح: جونیور)

مراحل اصلی در GitLab CI؟
stages: [build, test, deploy] و هر Job زیر یکی از این stages تعریف میشه.
(سطح: جونیور)

تفاوت Job و Stage؟
Stage: مرحله‌ی منطقی (مثل Build). Job: کاری که در اون مرحله انجام میشه (چند Job می‌تونن موازی اجرا بشن).
(سطح: میدلول)

چطور Cache و Artifact تعریف کنم؟
cache: برای وابستگی‌های بین Jobها (مثل node_modules). artifacts: برای خروجی که بین stages منتقل میشه.
(سطح: میدلول)

چطور از GitLab CI با Kubernetes استفاده کنم؟
با استفاده از GitLab Agent for Kubernetes (مدیریت کلاستر) یا kubectl در Jobها با تنظیم KUBECONFIG.
(سطح: سینیور)

تفاوت Rules و Only/Except؟
only/except قدیمی‌تر و ساده‌تر. rules جدیدتر و انعطاف‌پذیرتر با قابلیت شرط‌های پیچیده و متغیرها.
(سطح: سینیور)

چطور Pipeline رو برای محیط‌های مختلف (Dev/Prod) مدیریت کنم؟
از Environment و Deployment در GitLab استفاده کنید و با Rules شرطی (مثل if: $CI_COMMIT_BRANCH == "main") کنترل کنید.
(سطح: میدلول)

GitLab CI vs Jenkins؟
GitLab CI یکپارچه با GitLab، ساده‌تر، بدون نیاز به سرور جدا. Jenkins انعطاف‌پذیرتر با پلاگین‌های بیشتر ولی نیاز به مدیریت سرور.
(سطح: سینیور)

⚡ GitHub Action

GitHub Action چیه؟
ابزار CI/CD یکپارچه در GitHub که با فایل .github/workflows/*.yml تعریف میشه.
(سطح: جونیور)

تفاوت Action و Workflow؟
Workflow: کل فرآیند اتوماسیون (یک فایل YAML). Action: یک کار خاص (مثل Checkout کد یا Deploy به S3) که داخل Workflow استفاده میشه.
(سطح: میدلول)

چطور Secrets رو مدیریت کنم؟
از Secrets در Settings مخزن استفاده کنید و با ${{ secrets.MY_SECRET }} در Workflow بهش دسترسی داشته باشید.
(سطح: میدلول)

چطور Matrix Strategy کار می‌کنه؟
به شما اجازه میده یه Job رو با چندین ترکیب (مثل نسخه‌های مختلف Node.js و OS) به‌صورت موازی اجرا کنید: strategy: matrix: node-version: [16, 18]
(سطح: سینیور)

تفاوت push و pull_request در trigger؟
push با هر کامیت اجرا میشه. pull_request موقع ایجاد یا آپدیت PR اجرا میشه (مناسب تست قبل از Merge).
(سطح: میدلول)

چطور از GitHub Action برای Deploy به Kubernetes استفاده کنم؟
با اکشن‌های رسمی مثل azure/k8s-deploy یا actions-hub/kubectl و تنظیم KUBECONFIG یا استفاده از Service Account.
(سطح: سینیور)

GitHub Action vs GitLab CI؟
هر دو قدرتمند. GitHub Action اکوسیستم وسیع‌تری از اکشن‌های آماده داره و با GitHub یکپارچه‌ست. GitLab CI امکانات پیشرفته‌تری برای مدیریت محیط‌ها و Deployments داره.
(سطح: سینیور)

📊 Prometheus

Prometheus چیه؟
سیستم مانیتورینگ و هشدار متن‌باز که متریک‌ها رو به‌صورت Pull (Scrape) از اپلیکیشن‌ها جمع‌آوری می‌کنه.
(سطح: جونیور)

تفاوت Pull vs Push در مانیتورینگ؟
Pull (Prometheus): خود سرور متریک‌ها رو از اپلیکیشن می‌گیره (کشف سرویس خودکار). Push: اپلیکیشن متریک‌ها رو به سرور می‌فرسته (مثل Graphite).
(سطح: میدلول)

چطور یه متریک سفارشی در Prometheus تعریف کنم؟
با کتابخانه‌های کلاینت (مثل prometheus_client در Python) و تعریف Metric Typeهایی مثل Counter, Gauge, Histogram.
(سطح: میدلول)

تفاوت Counter و Gauge؟
Counter: فقط افزایشی (مثل تعداد درخواست‌ها). Gauge: می‌تونه افزایش یا کاهش پیدا کنه (مثل مصرف CPU).
(سطح: میدلول)

چطور Alertmanager کار می‌کنه؟
هشدارهای Prometheus رو دریافت می‌کنه، گروه‌بندی (Grouping)، خاموشی (Inhibition) و مسیریابی (Routing) به مقصدهایی مثل Slack، Email یا PagerDuty رو انجام میده.
(سطح: سینیور)

چطور Prometheus رو با Kubernetes یکپارچه کنم؟
با Prometheus Operator یا kube-prometheus-stack که شامل ServiceMonitor برای کشف خودکار سرویس‌ها و جمع‌آوری متریک‌های K8s هست.
(سطح: سینیور)

📈 Grafana

Grafana چیه؟
ابزار بصری‌سازی (Visualization) و داشبورد برای داده‌های مانیتورینگ که از منابعی مثل Prometheus, Loki, Elasticsearch داده می‌گیره.
(سطح: جونیور)

تفاوت Data Source و Panel؟
Data Source: منبع داده (مثل Prometheus). Panel: ویجت نمایش داده روی داشبورد (نمودار، جدول، و...).
(سطح: میدلول)

چطور یه Alert در Grafana تعریف کنم؟
در تنظیمات Panel، تب Alert رو فعال کنید و شرط (مثل when avg() > 80) و کانال ارسال (Slack, Email) رو تنظیم کنید.
(سطح: میدلول)

Grafana vs Kibana؟
Grafana قوی‌تر در متریک‌های عددی (Prometheus) و داشبوردهای پیشرفته. Kibana بخشی از ELK و قوی‌تر در لاگ‌ها و جستجوی متنی.
(سطح: سینیور)

چطور Grafana رو با Loki یکپارچه کنم؟
Loki رو به‌عنوان Data Source اضافه کنید و با LogQL (زبان جستجوی لاگ Loki) لاگ‌ها رو در Grafana مشاهده کنید.
(سطح: میدلول)

🧩 ELK Stack

ELK مخفف چیه؟
Elasticsearch (ذخیره و جستجو) + Logstash (پردازش و انتقال) + Kibana (نمایش و داشبورد).
(سطح: جونیور)

نقش Logstash در ELK؟
داده‌ها رو از منابع مختلف (فایل, TCP, Kafka) دریافت، تبدیل (Filter) و به Elasticsearch ارسال می‌کنه.
(سطح: میدلول)

تفاوت Index و Document در Elasticsearch؟
Index: مانند دیتابیس. Document: مانند رکورد (JSON) که در Index ذخیره میشه.
(سطح: میدلول)

چطور لاگ‌های Kubernetes رو به ELK بفرستم؟
با Filebeat به‌عنوان DaemonSet روی Nodeها که لاگ‌های کانتینرها رو جمع‌آوری و به Logstash یا مستقیم به Elasticsearch می‌فرسته.
(سطح: سینیور)

تفاوت ELK و EFK؟
در EFK به‌جای Logstash از Fluentd استفاده میشه که سبک‌تر است و منابع کمتری مصرف می‌کنه.
(سطح: میدلول)

چطور از Kibana برای تحلیل لاگ استفاده کنم؟
با استفاده از Discover برای جستجو، Visualize برای نمودار و Dashboard برای ترکیب اطلاعات.
(سطح: میدلول)

🪵 Loki

Loki چیه؟
سیستم جمع‌آوری لاگ از Grafana Labs، که به‌جای ایندکس کردن محتوای لاگ، فقط برچسب‌ها (Labels) رو ایندکس می‌کنه و بسیار سبک‌تر از Elasticsearch است.
(سطح: میدلول)

تفاوت Loki و Elasticsearch؟
Loki: فقط Labels رو ایندکس می‌کنه، ذخیره‌سازی ارزان‌تر و سریع‌تر ولی جستجوی متنی محدودتر. Elasticsearch: جستجوی متنی کامل ولی سنگین‌تر و پرهزینه‌تر.
(سطح: سینیور)

چطور لاگ‌ها رو به Loki بفرستم؟
با Promtail (مشابه Filebeat) یا Grafana Agent که لاگ‌ها رو Scrape می‌کنه و با برچسب به Loki ارسال می‌کنه.
(سطح: میدلول)

چطور در Loki جستجو کنم؟
با زبان LogQL مشابه PromQL: {namespace="prod"} |= "error" برای پیدا کردن خطا در namespace prod.
(سطح: میدلول)

🔍 Splunk

Splunk چیه؟
پلتفرم تجاری برای جمع‌آوری، ایندکس کردن و تحلیل داده‌های لاگ و متریک با قابلیت جستجوی قدرتمند و داشبوردهای پیشرفته.
(سطح: میدلول)

تفاوت Splunk و ELK؟
Splunk تجاری، پشتیبانی حرفه‌ای، UI بهتر و قابلیت‌های پیشرفته‌تر. ELK متن‌باز، رایگان، نیاز به تنظیمات بیشتر ولی انعطاف‌پذیرتر.
(سطح: سینیور)

چطور داده‌ها رو به Splunk بفرستم؟
با Universal Forwarder (برای فایل‌ها) یا HTTP Event Collector (HEC) (برای ارسال HTTP) یا Splunk Connect for Kubernetes.
(سطح: میدلول)

SPL (Search Processing Language) چیه؟
زبان جستجوی اختصاصی Splunk برای فیلتر، تبدیل و تحلیل داده‌ها: index=main error | stats count by host
(سطح: سینیور)

☁️ AWS

EC2 چیه؟
سرویس ماشین‌های مجازی در ابر (IaaS) که می‌تونید انواع Instance با سیستمعامل‌های مختلف ایجاد کنید.
(سطح: جونیور)

تفاوت S3 و EBS؟
S3: Object Storage (فایل‌های استاتیک، بکاپ). EBS: Block Storage (مثل هارد دیسک برای EC2، مناسب دیتابیس).
(سطح: میدلول)

IAM چیه و چطور کار می‌کنه؟
مدیریت دسترسی (Identity & Access Management). شامل User, Group, Role و Policy برای کنترل دقیق دسترسی به منابع.
(سطح: میدلول)

تفاوت Security Group و NACL؟
Security Group: فایروال سطح Instance (Stateful). NACL: فایروال سطح Subnet (Stateless).
(سطح: سینیور)

چطور Load Balancer در AWS کار می‌کنه؟
ترافیک رو بین چندین Target (EC2 یا IP) توزیع می‌کنه. انواع: ALB (لایه ۷)، NLB (لایه ۴)، CLB (قدیمی).
(سطح: میدلول)

Auto Scaling چیست؟
به‌صورت خودکار تعداد Instanceها رو بر اساس سیاست‌های مشخص (مثل CPU) افزایش یا کاهش میده تا کارایی و هزینه بهینه بشه.
(سطح: میدلول)

VPC چیست؟
شبکه مجازی اختصاصی در AWS که می‌تونید Subnetها، Route Tableها و Internet Gateway رو خودتون مدیریت کنید.
(سطح: میدلول)

تفاوت RDS و DynamoDB؟
RDS: دیتابیس رابطه‌ای (SQL) مثل PostgreSQL, MySQL. DynamoDB: دیتابیس NoSQL کلید-مقدار (Key-Value) با مقیاس‌پذیری بالا.
(سطح: سینیور)

چطور Secrets رو در AWS مدیریت کنم؟
با AWS Secrets Manager یا Parameter Store (در Systems Manager) که رمزها رو ذخیره و به‌صورت امن به اپلیکیشن‌ها تزریق می‌کنه.
(سطح: سینیور)

CloudFormation چیست؟
ابزار IaC (زیرساخت به‌عنوان کد) در AWS که با فایل‌های JSON/YAML زیرساخت رو تعریف و مدیریت می‌کنه.
(سطح: سینیور)

☁️ Azure

Azure VM چیست؟
معادل EC2 در AWS، ماشین‌های مجازی با سیستمعامل‌های مختلف در ابر مایکروسافت.
(سطح: جونیور)

تفاوت Azure Blob و Azure Disk؟
Blob: Object Storage (مشابه S3). Disk: Block Storage (مشابه EBS).
(سطح: میدلول)

Azure DevOps چیست؟
پلتفرم یکپارچه برای CI/CD (Pipelines)، مدیریت کد (Repos)، بورد (Boards) و تست (Test Plans) از مایکروسافت.
(سطح: میدلول)

تفاوت AKS و Service Fabric؟
AKS: Kubernetes مدیریت‌شده در Azure. Service Fabric: پلتفرم اختصاصی مایکروسافت برای میکروسرویس‌ها (قدیمی‌تر).
(سطح: سینیور)

Azure Functions چیست؟
سرویس Serverless برای اجرای کد به‌صورت رویدادمحور (Event-Driven) بدون مدیریت سرور (مشابه AWS Lambda).
(سطح: میدلول)

Azure Active Directory (AAD) چیست؟
سرویس مدیریت هویت و دسترسی (IAM) در Azure برای احراز هویت کاربران و برنامه‌ها.
(سطح: میدلول)

☁️ GCP

GCP Compute Engine چیست؟
معادل EC2 در AWS، سرویس ماشین‌های مجازی در گوگل.
(سطح: جونیور)

تفاوت GCS و Persistent Disk؟
GCS (Google Cloud Storage): Object Storage (مشابه S3). Persistent Disk: Block Storage (مشابه EBS).
(سطح: میدلول)

GKE چیست؟
Google Kubernetes Engine، سرویس مدیریت‌شده Kubernetes در GCP که یکی از بهترین‌های بازار محسوب میشه.
(سطح: میدلول)

Cloud Functions چیست؟
سرویس Serverless در GCP (مشابه AWS Lambda) برای اجرای کد به‌صورت رویدادمحور.
(سطح: میدلول)

BigQuery چیست؟
سرویس Data Warehouse (انبار داده) بدون سرور در GCP برای تحلیل داده‌های حجیم با SQL.
(سطح: سینیور)

IAM در GCP چگونه کار می‌کند؟
مشابه AWS IAM، با Member (User/Service Account)، Role (مجوزها) و Resource (منابع) برای کنترل دسترسی.
(سطح: میدلول)

☸️ Kubernetes

Kubernetes چیست؟
سیستم متن‌باز برای مدیریت (ارکستراسیون) کانتینرها در مقیاس بزرگ.
(سطح: جونیور)

تفاوت Pod و Container؟
Pod: کوچک‌ترین واحد در K8s، شامل یک یا چند Container که منابع (شبکه و استوریج) مشترک دارند.
(سطح: جونیور)

اجزای Control Plane؟

  • API Server: ورودی تمام درخواست‌ها.
  • Scheduler: تخصیص Pod به Nodeها.
  • Controller Manager: مدیریت کنترلرها.
  • etcd: ذخیره‌سازی کلید-مقدار کلاستر.
    (سطح: میدلول)

تفاوت Deployment و StatefulSet؟
Deployment: برای اپ‌های بی‌حالت (Stateless). StatefulSet: برای اپ‌های حالت‌دار با هویت ثابت (مثل دیتابیس).
(سطح: میدلول)

DaemonSet چیست؟
روی هر Node دقیقاً یک Pod اجرا می‌کنه (مثل جمع‌آوری لاگ یا مانیتورینگ).
(سطح: میدلول)

چطور یک سرویس رو در K8s Expose کنم؟
با Service از نوع ClusterIP (داخلی)، NodePort (خارجی روی پورت Node) یا LoadBalancer (ابر) و Ingress برای مسیریابی مبتنی بر Host/Path.
(سطح: میدلول)

PersistentVolume و PersistentVolumeClaim چیه؟
PV: منبع ذخیره‌سازی در کلاستر (مثل NFS, EBS). PVC: درخواست استفاده از PV توسط Pod.
(سطح: سینیور)

تفاوت Ingress و LoadBalancer؟
LoadBalancer: تخصیص IP عمومی به هر سرویس (هزینه بالا). Ingress: یه نقطه ورودی واحد با مسیریابی بر اساس Host/Path (هزینه کمتر، انعطاف بیشتر).
(سطح: سینیور)

HPA چیست؟
Horizontal Pod Autoscaler: به‌صورت خودکار تعداد Podها رو بر اساس متریک‌های (مثل CPU) افزایش/کاهش میده.
(سطح: سینیور)

چطور یک Pod رو عیب‌یابی کنم؟
با kubectl describe pod، kubectl logs و kubectl exec -it برای ورود به Pod.
(سطح: میدلول)

تفاوت ClusterIP و NodePort؟
ClusterIP: فقط داخل کلاستر قابل دسترس. NodePort: روی پورتی بین ۳۰۰۰۰-۳۲۷۶۷ روی هر Node قابل دسترس از خارج.
(سطح: میدلول)

چطور از K8s با CI/CD یکپارچه کنم؟
با ابزارهایی مثل ArgoCD (GitOps) یا در Pipeline با kubectl apply یا Helm. همچنین می‌تونید از GitLab Agent یا GitHub Action استفاده کنید.
(سطح: سینیور)

🐳 Docker

Docker چیست؟
پلتفرم برای ساخت، ارسال و اجرای اپلیکیشن‌ها در کانتینرها (محیط‌های سبک و قابل حمل).
(سطح: جونیور)

تفاوت Image و Container؟
Image: قالب فقط‌خواندنی (Read-Only) شامل کد و وابستگی‌ها. Container: نمونه‌ی در حال اجرا از Image.
(سطح: جونیور)

Dockerfile چیست؟
فایل متنی شامل دستورات ساخت Image (مثل FROM, RUN, COPY, CMD).
(سطح: جونیور)

چطور یه Image رو بهینه‌سازی کنم؟

  • از Multi-stage Build استفاده کنید.
  • از Base Image سبک مثل alpine.
  • دستورات RUN رو ترکیب کنید تا لایه‌های کمتری ایجاد بشه.
  • فایل‌های غیرضروری رو با .dockerignore حذف کنید.
    (سطح: میدلول)

تفاوت CMD و ENTRYPOINT؟
CMD: آرگومان‌های پیش‌فرض که قابل بازنویسی هستن. ENTRYPOINT: دستور اصلی که نمی‌شه بازنویسی کرد (فقط آرگومان‌ها قابل تغییرن).
(سطح: میدلول)

Docker Network چیست؟
شبکه‌های مجازی برای ارتباط کانتینرها: bridge (پیش‌فرض)، host (مستقیم روی شبکه میزبان)، overlay (ارتباط بین چندین Docker Daemon در Swarm).
(سطح: میدلول)

چطور حجم داده (Volume) رو مدیریت کنم؟
با docker volume create یا -v در docker run. Volumeها روی میزبان ذخیره می‌شن و حتی بعد از حذف کانتینر باقی می‌مونن.
(سطح: میدلول)

تفاوت Docker و VM؟
Docker: سبک‌تر، از هسته‌ی میزبان استفاده می‌کنه، سریع‌تر. VM: سنگین‌تر، شامل هسته‌ی مجزا، کندتر.
(سطح: جونیور)

🐙 Docker Compose

Docker Compose چیست؟
ابزاری برای تعریف و اجرای چندین کانتینر Docker با یک فایل docker-compose.yml روی یک ماشین.
(سطح: جونیور)

تفاوت Compose و Kubernetes؟
Compose: تک‌ماشین، مناسب توسعه محلی. Kubernetes: کلاستر چند ماشین، مناسب Production.
(سطح: میدلول)

چطور سرویس‌ها رو در Compose به هم متصل کنم؟
با network یا links (قدیمی). در Compose، سرویس‌ها با نام خودشون به‌عنوان Hostname قابل شناسایی هستن.
(سطح: میدلول)

چطور متغیرهای محیطی رو در Compose مدیریت کنم؟
با environment یا env_file در فایل Compose. همچنین می‌تونید از ${VAR} برای ارجاع به متغیرهای Shell استفاده کنید.
(سطح: میدلول)

چطور Compose رو به Kubernetes تبدیل کنم؟
با ابزار Kompose که فایل Compose رو به Manifestهای K8s تبدیل می‌کنه (البته ممکنه نیاز به تنظیمات دستی داشته باشه).
(سطح: سینیور)

⚙️ Ansible

Ansible چیست؟
ابزار اتوماسیون IT برای مدیریت پیکربندی (Configuration Management)، Provisioning و Deployment که بدون Agent کار می‌کنه.
(سطح: جونیور)

تفاوت Playbook و Role؟
Playbook: فایل YAML شامل لیستی از Taskها. Role: مجموعه‌ای از Playbookها، متغیرها، فایل‌ها و Handlerها که قابل استفاده‌ی مجدد هست.
(سطح: میدلول)

Inventory در Ansible چیست؟
لیست سرورهایی که Ansible باهاشون کار می‌کنه (مشخصات IP، گروه‌ها و متغیرها).
(سطح: میدلول)

تفاوت Ansible و Terraform؟
Terraform: Provisioning (ساخت زیرساخت). Ansible: Configuration Management (تنظیمات نرم‌افزار). مکمل هم هستند.
(سطح: سینیور)

چطور Secrets رو در Ansible مدیریت کنم؟
با Ansible Vault که فایل‌ها یا متغیرها رو رمزگذاری می‌کنه و با Password در زمان اجرا Decrypt می‌کنه.
(سطح: میدلول)

Module چیست؟
واحدهای آماده در Ansible برای انجام کارهای خاص (مثل apt برای نصب بسته، copy برای کپی فایل، service برای مدیریت سرویس).
(سطح: جونیور)

🏗️ Terraform

Terraform چیست؟
ابزار IaC (زیرساخت به‌عنوان کد) برای ساخت، تغییر و مدیریت زیرساخت با فایل‌های کانفیگ (HCL).
(سطح: جونیور)

تفاوت Plan و Apply؟
terraform plan تغییرات رو پیش‌نمایش میده (بدون اجرا). terraform apply تغییرات رو اعمال می‌کنه.
(سطح: میدلول)

State در Terraform چیست؟
فایل (terraform.tfstate) که وضعیت فعلی زیرساخت رو ذخیره می‌کنه تا Terraform بتونه تغییرات رو مدیریت کنه. بهتره روی Remote Backend (مثل S3) ذخیره بشه.
(سطح: میدلول)

چطور از Terraform با AWS استفاده کنم؟
با Provider aws و تنظیم Credentials (Access Key) و تعریف منابع مثل aws_instance, aws_s3_bucket.
(سطح: میدلول)

تفاوت Data Source و Resource؟
Resource: منبعی که ایجاد/مدیریت می‌کنید (مثل EC2). Data Source: منبعی که فقط می‌خونید (مثل لیست AMIها).
(سطح: سینیور)

چطور State رو به اشتراک بگذارم؟
با Remote Backend مثل S3 + DynamoDB (برای قفل‌گذاری) یا Terraform Cloud.
(سطح: سینیور)

Module چیست؟
مجموعه‌ای از منابع Terraform که به‌صورت یک بسته قابل استفاده‌ی مجدد (Reusable) تعریف میشن.
(سطح: میدلول)

🌐 Nginx / LB / Reverse Proxy / Traefik

Nginx چیست؟
وب‌سرور و Reverse Proxy پرسرعت و سبک که برای Load Balancing، Cache و SSL Termination استفاده میشه.
(سطح: جونیور)

Reverse Proxy چیست؟
سرور واسطه که درخواست‌های کلاینت رو دریافت و به سرورهای پشتیبان (Backend) هدایت می‌کنه. مزایا: Load Balancing، افزایش امنیت، Cache.
(سطح: میدلول)

تفاوت Reverse Proxy و Forward Proxy؟
Forward Proxy: نماینده‌ی کلاینت (مثل VPN). Reverse Proxy: نماینده‌ی سرور (مثل Nginx برای Load Balancing).
(سطح: میدلول)

چطور Nginx رو برای Load Balancing تنظیم کنم؟
با upstream و تعریف Backendها و سپس proxy_pass در location. همچنین متدهای round-robin, least_conn, ip_hash.
(سطح: میدلول)

تفاوت Nginx و Apache؟
Nginx رویدادمحور (Event-Driven) و غیرهمزمان (Async) → مصرف منابع کمتر، مناسب ترافیک بالا. Apache پروسس/ترد محور → سنگین‌تر ولی پشتیبانی از ماژول‌های بیشتر.
(سطح: سینیور)

Traefik چیست؟
Ingress Controller و Reverse Proxy مدرن برای Kubernetes و Docker که به‌صورت خودکار سرویس‌ها رو کشف (Service Discovery) و Route می‌کنه.
(سطح: میدلول)

تفاوت Traefik و Nginx Ingress؟
Traefik کشف خودکار سرویس‌ها رو بهتر انجام میده و با Let's Encrypt یکپارچه‌ست. Nginx Ingress پایدارتر و پرکاربردتره، ولی تنظیمات دستی بیشتری نیاز داره.
(سطح: سینیور)

چطور Nginx رو برای SSL تنظیم کنم؟
با Let's Encrypt و Certbot یا تنظیم دستی گواهی در ssl_certificate و ssl_certificate_key و listen 443 ssl.
(سطح: میدلول)

🔀 Istio

Istio چیست؟
Service Mesh متن‌باز برای مدیریت ارتباطات، امنیت و مشاهده‌پذیری میکروسرویس‌ها در Kubernetes.
(سطح: سینیور)

اجزای اصلی Istio؟

  • Envoy Proxy: Sidecar در کنار هر Pod.
  • Pilot: مدیریت ترافیک و قوانین.
  • Mixer: جمع‌آوری متریک و لاگ (در نسخه‌های جدید حذف شده).
  • Citadel: مدیریت امنیت و گواهی‌ها (mTLS).
    (سطح: سینیور)

چطور از Istio برای Canary Deployment استفاده کنم؟
با VirtualService و DestinationRule ترافیک رو بین نسخه‌های مختلف (subset) تقسیم کنید: weight: 90 برای v1 و weight: 10 برای v2.
(سطح: سینیور)

تفاوت Istio و Linkerd؟
Istio قدرتمندتر با قابلیت‌های بیشتر (مثل مدیریت ترافیک پیشرفته)، ولی سنگین‌تر. Linkerd سبک‌تر و ساده‌تر با تمرکز بر امنیت و مشاهده‌پذیری.
(سطح: سینیور)

🧪 تست (Functional / Non-Functional / Selenium / JMeter / K6 / SonarQube)

تفاوت تست Functional و Non-Functional؟
Functional: بررسی «چه کاری» سیستم انجام میده (Unit, Integration, System). Non-Functional: بررسی «چقدر خوب» انجام میده (Performance, Security, Usability).
(سطح: جونیور)

Unit Test چیست؟
تست کوچک‌ترین واحد کد (معمولاً تابع یا متد) به‌صورت مجزا (ابزارها: JUnit, PyTest, NUnit).
(سطح: جونیور)

Integration Test چیست؟
تست تعامل بین چندین ماژول یا سرویس (مثل ارتباط API با دیتابیس).
(سطح: میدلول)

Selenium چیست؟
ابزار اتوماسیون تست مرورگر برای تست‌های End-to-End و Functional وب‌اپلیکیشن‌ها.
(سطح: میدلول)

تفاوت JMeter و K6؟
JMeter: قدیمی‌تر، UI محور، سنگین، مناسب تست‌های پیچیده. K6: مدرن، مبتنی بر کد (JavaScript)، سبک، مناسب CI/CD و تست‌های Performance خودکار.
(سطح: سینیور)

چطور تست Performance رو در CI/CD یکپارچه کنم؟
با ابزارهایی مثل K6 که به‌صورت CLI اجرا میشن، می‌تونید در Pipeline اجراشون کنید و در صورت شکست (مثلاً زمان پاسخ > ۲ ثانیه)، Pipeline رو Fail کنید.
(سطح: سینیور)

Smoke Testing چیست؟
تست سریع برای اطمینان از اینکه قابلیت‌های حیاتی سیستم بعد از هر دیپلوی کار می‌کنن.
(سطح: میدلول)

Regression Testing چیست؟
مطمئن میشه که تغییرات جدید، قابلیت‌های قبلی رو خراب نکردن (معمولاً با اجرای مجدد تست‌های قدیمی).
(سطح: میدلول)

SonarQube چیست؟
ابزار تحلیل کد استاتیک (Static Code Analysis) برای پیدا کردن باگ‌ها، آسیب‌پذیری‌های امنیتی و بوی بد کد (Code Smell).
(سطح: میدلول)

چطور SonarQube رو با CI/CD یکپارچه کنم؟
با افزودن مرحله‌ی اسکن در Pipeline (مثلاً با sonar-scanner) و تعریف Quality Gate که در صورت شکست، Pipeline رو متوقف کنه.
(سطح: سینیور)

تفاوت Load و Stress Testing؟
Load: تست با بار عادی (مثلاً ۱۰۰۰ کاربر همزمان). Stress: تست با بار فراتر از حد معمول برای پیدا کردن نقطه‌ی شکست.
(سطح: میدلول)

Endurance Testing چیست؟
تست عملکرد سیستم تحت بار طولانی‌مدت (مثلاً ۷۲ ساعت) برای پیدا کردن نشتی حافظه (Memory Leak) یا مشکلات تدریجی.
(سطح: سینیور)

💾 Ceph · MinIO

Ceph چیست؟
سیستم ذخیره‌سازی توزیع‌شده (Distributed Storage) که شامل Object Storage (RADOSGW)، Block Storage (RBD) و File System (CephFS) هست.
(سطح: سینیور)

MinIO چیست؟
سرور Object Storage متن‌باز و سازگار با S3 API که سبک و مناسب برای محیط‌های Kubernetes و ابرهای خصوصی هست.
(سطح: میدلول)

تفاوت Ceph و MinIO؟
Ceph: کامل‌تر (پشتیبانی از Block و File System)، سنگین‌تر، مناسب محیط‌های بزرگ. MinIO: فقط Object Storage، سبک، ساده‌تر، مناسب کانتینرها.
(سطح: سینیور)

چطور از MinIO در Kubernetes استفاده کنم؟
با MinIO Operator یا Helm Chart، می‌تونید MinIO رو روی K8s نصب کنید و از PVC برای ذخیره‌سازی داده‌ها استفاده کنید.
(سطح: میدلول)

🚀 DevOps · GitOps · DevSecOps · LLMOps · MLOps

DevOps چیست؟
فرهنگ و روش‌کاری برای ادغام Dev و Ops به‌منظور افزایش سرعت تحویل، کیفیت و کاهش اصطکاک.
(سطح: جونیور)

GitOps چیست؟
روش‌کاری که Git رو به‌عنوان منبع حقیقت (Single Source of Truth) برای زیرساخت و اپلیکیشن در نظر می‌گیره و تغییرات با Pull Request و Apply خودکار (مثل ArgoCD) انجام میشن.
(سطح: میدلول)

تفاوت DevOps و GitOps؟
DevOps فلسفه‌ست، GitOps یه پیاده‌سازی خاص از DevOps که بر Git به‌عنوان مرکز کنترل تأکید داره و معمولاً با Kubernetes و ArgoCD/Flux پیاده میشه.
(سطح: سینیور)

DevSecOps چیست؟
DevOps + Security از ابتدای چرخه (Shift-Left) با اسکن امنیتی در CI/CD و استفاده از ابزارهایی مثل Trivy, Snyk, OPA.
(سطح: میدلول)

MLOps چیست؟
ترکیب DevOps با Machine Learning برای مدیریت چرخه‌ی حیات مدل‌ها (آموزش، نسخه‌بندی، Deploy و مانیتورینگ). ابزارها: Kubeflow, MLflow.
(سطح: سینیور)

LLMOps چیست؟
نسخه‌ی تخصصی MLOps برای مدل‌های بزرگ زبانی (Large Language Models) که شامل Fine-tuning, Prompt Engineering و مدیریت هزینه‌ها و داده‌های حجیم هست.
(سطح: سینیور)

تفاوت MLOps و DevOps؟
MLOps علاوه بر CI/CD، شامل مدل‌های داده، نسخه‌بندی داده‌ها (Data Versioning)، مانیتورینگ دrift مدل (Model Drift) و چالش‌های خاص ML مثل عدم قطعیت (Stochastic) هست.
(سطح: سینیور)

ArgoCD چیست؟
ابزار GitOps برای Kubernetes که به‌صورت خودکار تغییرات موجود در Git رو به کلاستر Apply می‌کنه و وضعیت (Sync) رو مانیتور می‌کنه.
(سطح: میدلول)

تفاوت ArgoCD و FluxCD؟
ArgoCD امکانات UI و مدیریت پیشرفته‌تر داره. FluxCD سبک‌تر و ساده‌تر، با رویکرد سورس‌محور (Source-controller). هر دو GitOps هستند.
(سطح: سینیور)

چطور DevSecOps رو در CI/CD پیاده کنم؟
با اضافه کردن مراحل اسکن امنیتی (SAST با SonarQube، اسکن وابستگی‌ها با Snyk، اسکن ایمیج با Trivy، اسکن زیرساخت با Checkov) و Quality Gate برای جلوگیری از انتشار کد ناامن.
(سطح: سینیور)

🐚 Bash · Python · Linux · Git

تفاوت Bash و Shell؟
Shell: رابط خط فرمان (مثل sh, zsh). Bash: نوعی از Shell (Bourne Again SHell) که محبوب‌ترین در لینوکس است.
(سطح: جونیور)

چطور یک فایل لاگ رو به‌صورت زنده (Real-time) ببینم؟
با tail -f /path/to/log (دنبال کردن زنده).
(سطح: جونیور)

چطور تمام فرآیندهای در حال اجرا رو ببینم؟
ps aux یا top یا htop.
(سطح: جونیور)

چطور یک دایرکتوری رو به‌صورت بازگشتی (Recursive) حذف کنم؟
rm -rf /path/to/dir (بسیار با احتیاط!).
(سطح: جونیور)

Python در DevOps چه کاربردی داره؟
نوشتن اسکریپت‌های اتوماسیون، مدیریت APIهای ابری، ساخت ابزارهای سفارشی، تحلیل داده و لاگ، و استفاده با ابزارهایی مثل Ansible (که با Python نوشته شده).
(سطح: میدلول)

Git مخفف چیه و چطور کار می‌کنه؟
سیستم کنترل نسخه (VCS) توزیع‌شده که تغییرات کد رو مدیریت می‌کنه و امکان همزمانی تیم‌ها رو فراهم می‌کنه.
(سطح: جونیور)

تفاوت git pull و git fetch؟
git fetch فقط تغییرات رو از remote دریافت می‌کنه (بدون Merge). git pull = git fetch + git merge.
(سطح: میدلول)

چطور یک Conflict در Git رو حل کنم؟
فایل‌های Conflict رو باز کنید، قسمت‌های مشخص‌شده با <<<<<<< و >>>>>>> رو ویرایش کنید، سپس git add و git commit کنید.
(سطح: میدلول)

تفاوت git reset و git revert؟
git revert یک کامیت جدید برای خنثی‌سازی ایجاد می‌کنه (ایمن برای شاخه‌های عمومی). git reset تاریخچه رو بازنویسی می‌کنه (فقط برای شاخه‌های شخصی).
(سطح: سینیور)

چطور یک Branch جدید ایجاد کنم و بهش سوئیچ کنم؟
git checkout -b new-branch یا git branch new-branch و سپس git checkout new-branch.
(سطح: جونیور)

📋 Scrum · Agile

Agile چیست؟
روش‌شناسی توسعه نرم‌افزار با رویکرد چابک، مبتنی بر تکرارهای کوتاه (Sprint) و بازخورد مداوم.
(سطح: جونیور)

Scrum چیست؟
چارچوبی از Agile شامل نقش‌های (Product Owner, Scrum Master, Team)، مراسم‌ها (Sprint Planning, Daily Standup, Review, Retrospective) و مصنوعات (Product Backlog, Sprint Backlog).
(سطح: میدلول)

تفاوت Scrum و Kanban؟
Scrum: مبتنی بر Sprintهای زمان‌بندی‌شده (Fixed Length). Kanban: مبتنی بر جریان مداوم (Continuous Flow) با محدودیت Work In Progress (WIP).
(سطح: سینیور)

DevOps و Agile چه ارتباطی دارند؟
Agile روی توسعه (Dev) تمرکز داره، DevOps این چابکی رو به عملیات (Ops) و تحویل (Delivery) هم گسترش میده تا کل چرخه‌ی حیات نرم‌افزار چابک بشه.
(سطح: سینیور)

📨 RabbitMQ · Kafka

RabbitMQ چیست؟
Message Broker (واسط پیام‌رسانی) مبتنی بر پروتکل AMQP که برای ارتباط ناهمگام (Asynchronous) بین سرویس‌ها استفاده میشه.
(سطح: میدلول)

Kafka چیست؟
پلتفرم استریمینگ (Streaming) توزیع‌شده برای پردازش داده‌های بلادرنگ (Real-time) با قابلیت ذخیره‌سازی طولانی‌مدت (Log-based).
(سطح: میدلول)

تفاوت RabbitMQ و Kafka؟
RabbitMQ: مبتنی بر Queue، پیام‌ها بعد از مصرف حذف میشن، مناسب کارهای سبک و درخواست‌های فوری. Kafka: مبتنی بر Topic و Log، پیام‌ها برای مدت طولانی نگهداری میشن، مناسب پردازش داده‌های حجیم و Event Sourcing.
(سطح: سینیور)

چطور Kafka رو در Kubernetes اجرا کنم؟
با Strimzi (Operator) یا Confluent for Kubernetes که مدیریت Kafka روی K8s رو ساده می‌کنن.
(سطح: سینیور)

چطور از RabbitMQ در میکروسرویس‌ها استفاده کنم؟
با تعریف Producer (فرستنده) و Consumer (گیرنده) و استفاده از Exchange و Queue برای مسیریابی پیام‌ها.
(سطح: سینیور)

تفاوت Topic و Queue در messaging؟
Queue: پیام به یک Consumer تحویل داده میشه (Point-to-Point). Topic: پیام به چندین Consumer تحویل داده میشه (Publish-Subscribe).
(سطح: سینیور)

🏛️ معماری · پروتکل‌ها

تفاوت Monolithic و Microservices؟
Monolithic: همه‌ی اجزا در یک اپلیکیشن واحد (ساده، دیپلوی آسان، مقیاس‌پذیری سخت). Microservices: هر سرویس به‌صورت مستقل (مقیاس‌پذیری بالا، پیچیدگی شبکه).
(سطح: میدلول)

RESTful چیست؟
معماری API مبتنی بر HTTP و متدهای (GET, POST, PUT, DELETE) با داده‌های JSON/XML و Stateless.
(سطح: جونیور)

GraphQL چیست؟
زبان پرسش (Query Language) برای APIها که به کلاینت اجازه میده دقیقاً داده‌های موردنیاز رو درخواست کنه (بدون Over-fetching).
(سطح: میدلول)

تفاوت REST و GraphQL؟
REST: چندین Endpoint با داده‌های ثابت. GraphQL: یک Endpoint با Queryهای سفارشی (انعطاف بیشتر، کاهش تعداد درخواست‌ها).
(سطح: سینیور)

gRPC چیست؟
فریم‌ورک RPC پرسرعت از گوگل که از Protocol Buffer (باینری) و HTTP/2 استفاده می‌کنه. مناسب ارتباط داخلی میکروسرویس‌ها.
(سطح: میدلول)

تفاوت HTTP/1.1 و HTTP/2؟
HTTP/2: مولتی‌پلکسینگ (چندین درخواست همزمان روی یک کانال)، فشرده‌سازی هدر، Server Push، سرعت بالاتر.
(سطح: سینیور)

WebSocket چیست؟
پروتکل ارتباط دوطرفه (Full-Duplex) روی یک کانال TCP که برای اپلیکیشن‌های بلادرنگ (مثل چت، بازی) استفاده میشه.
(سطح: میدلول)

تفاوت WebSocket و HTTP؟
HTTP درخواست-پاسخ (Request-Response) و Stateless. WebSocket ارتباط دائمی (Persistent) و دوطرفه با تاخیر کم (Low Latency).
(سطح: سینیور)

Webhook چیست؟
مکانیزمی که یک اپلیکیشن به‌صورت خودکار به اپلیکیشن دیگه در پاسخ به یه رویداد (Event) درخواست HTTP می‌فرسته (مثل تریگر Pipeline با Push به Git).
(سطح: میدلول)

تفاوت Webhook و API؟
API یک رابط (Interface) برای درخواست‌های کلاینت به سرور هست. Webhook یک Callback HTTP هست که سرور به‌صورت خودکار به کلاینت اطلاع میده (معکوس API).
(سطح: سینیور)